Voor Godfrey Katende is het ontwerpen van bijzondere kleding veel meer dan dat. Bij hem gaat het over het afstoffen van het gebruik van Oegandese materialen als boomschors, raffia en kaurischelpen. Daarnaast leidt hij met zijn eigen merk IGC Fashion jonge ontwerpers op en vormen zijn ontwerpen aanleiding om met zijn leerlingen kritische gesprekken te voeren over doorzettingsvermogen, duurzaamheid en de Afrikaanse identiteit.
Doorzettingsvermogen
Godfrey: ,,Met doorzettingsvermogen bedoel ik dat je trouw blijft aan je creativiteit. Deze droom heeft mij bakken met energie gekost, maar het is het allemaal waard geweest. Ik kom uit een dorpje vlak bij Kampala. Na mijn middelbare school heb ik onder andere als bouwvakker gewerkt om mijn familie financieel bij te kunnen staan. Maar ik zat toen wel al in de rap-, en graffiti-scene. Daarnaast deed ik aan breakdance. Nee, aan het ontwerpen van mode dacht ik geen moment. Laat staan aan een eigen label. Natuurlijk hebben die activiteiten onbewust invloed gehad op mijn verdere keuzes.”
Ook zijn keuze voor mode ging niet zonder slag of stoot. ,,Het begint bij de familie. Kunst is nu niet iets wat aangemoedigd wordt. Men ziet liever dat je gaat studeren om daarna een goede baan te krijgen die zekerheden biedt.” Lachend: ,,Je begrijpt dat mijn ouders nou niet direct heel enthousiast reageerden toen ik ze vertelde wat ik wilde.” Dan serieus: ,,Bovendien krijg je als kunstenaar vanuit de overheid geen steun in de vorm van een subsidie. Je moet het allemaal zelf regelen en zien te overleven. Creativiteit wordt niet echt hoog gewaardeerd. Door al die druk van buitenaf gaat er in Oeganda jammer genoeg veel talent verloren omdat jonge stylisten en kunstenaars het opgeven en hun heil elders zoeken.”
Mogelijkheden
Terug naar zijn leven als rapper en breakdancer. ,,Daar kon ik natuurlijk niet van rondkomen. Het dwong me om op zoek te gaan naar andere mogelijkheden. Ik zag in het ontwerpen en maken van bijvoorbeeld zweetbanden of andere kledingstukken voor de hiphopwereld van Kampala een mogelijkheid om geld te verdienen. Maar dan moest ik wel het kleermakersvak leren. Daarvoor ging ik praten bij mode-studio’s en kleermakers. Veel daarvan werken gewoon langs de kant van de weg in Kazo, een buitenwijk van de stad waar veel kleermakers werken. Van hen leerde ik het maken van hoeden, broeken en shirts. Op die manier ben ik de modewereld ingestapt.”
De wereld van ‘zijn’ hiphop bracht hem meer dan mode: ,,In die wereld kwam ik mensen tegen die veel wisten van de Afrikaanse geschiedenis. Mijn geschiedenis. Ik leerde dat kolonialisme onze gebruiken en ook trots vernietigde. Met die kennis wilde ik met mijn mode het verhaal vertellen over wat wij Afrikanen zijn kwijtgeraakt. Door in mijn ontwerpen gebruik te maken van bijvoorbeeld boomschors, kaurischelpen en raffia, materialen die een paar honderd jaar geleden ook werd gebruikt voor kleding, wil ik niet alleen terug naar de eigen identiteit. Ook wil ik mensen inspireren om via mijn ontwerpen meer te leren over onze tradities en de Afrikaanse cultuur.”
Handtekeningen
Een van zijn ‘handtekeningen’ in zijn werk is het gebruik van boomschors van een boom die bekendstaat als Omotuba, de ‘Boom des Levens’ ‘ Deze levert medicijnen, verrijkt de bodem en produceert natuurlijk boomschors.
Godfrey Katende: ,,De schors die we van de boom halen wordt net als leer gelooid. Daardoor ontstaat er een ‘stof’ die geweldig is om in mijn creaties te verwerken. De wond die in de boom ontstaat, dekken we af met bananenbladeren zodat de wond weer geneest en de boom gespaard blijft. Deze vergeten techniek is honderden jaren oud, op deze manier weer in ere hersteld en is een verwijzing is naar onze culturen en tradities.”
Godfrey gebruikt niet alleen stukken schors. Ook hergebruikt hij oude kleding en gordijnen in zijn nieuwe ontwerpen. Dat hergebruiken ziet hij als oplossing voor de vele milieuproblemen waar de wereld voor staat. In dat kader geeft hij gratis workshops in gemeenschappen waar hij vooral jongeren een creatieve uitlaatklep biedt en tegelijkertijd ze milieubewuster maakt. Of zoals hij zegt: ,,Zo kan ik iets terug doen voor de gemeenschap, net zoals anderen mij hielpen toen ik nog studeerde. Maar ik wil de jeugd ook meegeven dat onze voorouders een manier hadden om in evenwicht met en respect voor de omgeving te leven. Ze bleven dicht bij de basisbehoeften van het leven. Zonder die enorme, hedendaagse verspilling die we van de westerse levensstijl hebben overgenomen. We kopiëren van alles, kopen massaal geproduceerde kleding uit China waardoor fast fashion, een van de grootste vervuilers, wordt gestimuleerd en de lokale industrie verzwakt. Zo vergeten we onszelf en de Afrikaanse ontwerpers. En erger, Afrika is een stortplaats geworden voor tweedehandskleding uit het buitenland, wat bijdraagt aan verspilling en de lokale productie ondermijnt. Het is een mentaliteitskwestie. Velen van ons beschouwen westerse landen nog steeds als superieur. Dit misplaatste respect heeft ertoe geleid dat andere landen Afrika hebben gebruikt als stortplaats voor hun overtollige goederen en afval. De echte oplossing is dat wij, als Afrikanen, onze eigen waarde erkennen en waarderen. We moeten onze lokale ontwerpers, onze natuurlijke hulpbronnen en ons erfgoed waarderen. Als we echt zouden omarmen wat we hebben, zouden we niet alleen duurzaam leven, maar ook de wereld leiden op het gebied van duurzaam leven.’’
Website: www.igcfashion.africa
